Xăng dầu và áp lực​​​​​​​ tăng trưởng kinh tế

Xăng dầu được ví như “mạch máu năng lượng” của nền kinh tế, là nguyên liệu đầu vào thiết yếu của hầu hết các lĩnh vực sản xuất và đời sống xã hội. Vì vậy, mỗi biến động của giá xăng dầu đều tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với nền kinh tế.

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới và thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động khó lường, Tuyên Quang đang đứng trước áp lực kép: Vừa giải bài toán chi phí cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, vừa nỗ lực giữ vững nhịp tăng trưởng kinh tế và ổn định đời sống Nhân dân.

“Sức nóng” năng lượng

Giữa tháng 3-2026, thị trường năng lượng thế giới tiếp tục “nóng lên” liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran tại Trung Đông. Trong phiên giao dịch ngày 15-3, giá dầu thô quốc tế tiếp tục tăng mạnh: Dầu WTI từ 90,90 USD/thùng cuối tuần trước lên 98,71 USD/thùng, tăng 8,6%; trong khi dầu Brent cũng vọt từ 93,04 USD/thùng lên 103,14 USD/thùng, tương đương mức tăng 10,8% chỉ trong một tuần. Trước nguy cơ giá nhiên liệu tăng gây hiệu ứng dây chuyền lên chi phí sản xuất và giá tiêu dùng (CPI), Đảng, Nhà nước đã chỉ đạo sát sao với nguyên tắc không để biến động giá làm suy yếu đà phục hồi kinh tế. Đồng thời, chi mạnh Quỹ bình ổn giá xăng dầu để “hãm đà” tăng giá. Mức chi hỗ trợ lên tới 4.000 đồng/lít đối với xăng RON95-III, dầu hỏa, mazut và 5.000 đồng/lít đối với dầu diesel. Nhờ biện pháp can thiệp quyết liệt này, mặt bằng giá bán lẻ xăng dầu trong nước tại kỳ điều hành ngày 16-3 vẫn giữ ổn định: Xăng E5RON92 không quá 22.504 đồng/lít, RON95-III 25.575 đồng/lít, dầu diesel 27.025 đồng/lít, dầu hỏa 26.932 đồng/lít và dầu mazut 18.661 đồng/kg.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương): Trước khi được kích hoạt trở lại sau gần hai năm “đóng băng”, Quỹ bình ổn giá xăng dầu còn khoảng 5.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, với mức chi hiện nay, quỹ chỉ có thể hỗ trợ bình ổn thị trường trong khoảng 15 ngày. Trong trường hợp nguồn quỹ này cạn, liên Bộ Công thương - Tài chính đã tính tới phương án ứng trước kinh phí dự phòng để tiếp tục ổn định thị trường, hạn chế tác động tới đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ở góc độ nguồn cung, thị trường nội địa vẫn duy trì được sự ổn định nhất định. Hai nhà máy lọc hóa dầu chủ lực là Dung Quất và Nghi Sơn hiện đáp ứng khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước. Nhà máy lọc dầu Dung Quất hiện bảo đảm đủ nguồn dầu thô để duy trì sản xuất đến hết tháng 4-2026; trong khi Nghi Sơn vẫn giữ nhịp vận hành nhờ lượng tồn kho và các hợp đồng nhập khẩu đã ký từ trước.

Tuy vậy, trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu còn nhiều rủi ro, đồ thị năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn khả năng biến động mạnh. Điều này đặt ra yêu cầu đối với công tác điều hành trong nước phải luôn chủ động, linh hoạt để vừa bảo đảm nguồn cung, vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Áp lực từ giá nhiên liệu

Xăng dầu là yếu tố đầu vào quan trọng trong cơ cấu chi phí của nhiều ngành kinh tế. Khi giá nhiên liệu tăng, áp lực chi phí nhanh chóng lan sang các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ; trong đó vận tải là ngành chịu tác động trực tiếp và sớm nhất do nhiên liệu chiếm tỷ trọng 35 - 40% giá thành.

Lợi nhuận thu hẹp buộc các đơn vị vận tải phải tính toán lại giá cước để duy trì hoạt động. Tính đến 15-3, toàn tỉnh có 6 đơn vị vận tải điều chỉnh tăng giá vé từ 13 - 50%. Đơn cử, Công ty TNHH Dịch vụ vận tải và Du lịch Cường An tăng giá vé đối với 15 tuyến nội, ngoại tỉnh với mức 28 - 33%; Công ty Cổ phần Vận tải ô tô Tuyên Quang điều chỉnh giá vé trên 35 tuyến, tăng khoảng 24 - 29%; Hợp tác xã Vận tải Kiên Cường điều chỉnh giá vé 14 tuyến với mức tăng từ 20 - 50%. Nhằm bảo đảm thị trường vận tải vận hành minh bạch, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, Nguyễn Thu Thủy cho biết: “Sở đang theo dõi chặt chẽ tình hình kê khai và niêm yết giá của các đơn vị vận tải. Đồng thời, chủ động thanh, kiểm tra các yếu tố hình thành giá nếu có dấu hiệu tăng bất thường để bảo vệ quyền lợi chính đáng của hành khách”.

Không chỉ vận tải, nhiều ngành sản xuất, trong đó có chế biến lâm sản cũng chịu sức ép từ giá nhiên liệu tăng. Ông Vũ Viết Pháo, Giám đốc Công ty TNHH MTV Pháo Nhung (xã Bằng Hành) cho biết, để duy trì sản lượng hơn 10.000 m3 gỗ ván bóc mỗi năm, doanh nghiệp phải vận hành đồng bộ 12 phương tiện cơ giới, tất cả đều phụ thuộc vào dầu diesel. Trước đây, mỗi chuyến vận chuyển gỗ tiêu tốn khoảng 5 triệu đồng tiền dầu, nay tăng lên 8 triệu đồng. Với tần suất xe chạy dày đặc, phần chênh lệch nhanh chóng cộng dồn thành hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng chi phí mỗi tháng.

Giá xăng dầu biến động cũng tạo ra “thuế logistics vô hình” đè lên vai người tiêu dùng. Chị Trần Thị Hiếu, chủ cửa hàng dụng cụ thể thao Đức Duy Sport (phường Minh Xuân) cho biết: “Do cước vận tải từ các tổng kho ngoài tỉnh nhích lên, mỗi mặt hàng bán ra tại cửa hàng buộc phải cộng thêm từ 10 - 20 nghìn đồng để bù chi phí”.

Đồng thuận “vượt bão”

Trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng, việc bảo đảm nguồn cung và giữ ổn định mặt bằng giá, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Nhằm giữ ổn định thị trường và duy trì nhịp sản xuất, kinh doanh, ngày 8-3, UBND tỉnh ban hành Văn bản số 1428 yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường quản lý, kiểm tra và bình ổn thị trường xăng dầu. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt là chủ động từ sớm, từ xa, bảo đảm nguồn cung thông suốt, không để xảy ra khan hiếm cục bộ; đồng thời siết chặt kiểm tra, giám sát, ngăn chặn các hành vi lợi dụng biến động giá để trục lợi.

Hiện toàn tỉnh có hơn 60 doanh nghiệp và hộ kinh doanh tham gia hoạt động bán lẻ xăng dầu với 209 cửa hàng. Phó Giám đốc Sở Công thương Trần Việt Thế, cho biết: “Sở đã yêu cầu doanh nghiệp xăng dầu chủ động dự trữ, điều tiết nguồn hàng và bám sát các đầu mối cung ứng để bảo đảm thị trường không bị gián đoạn”. Trong mạng lưới phân phối này, Công ty TNHH MTV Petrolimex Tuyên Quang - đơn vị chiếm khoảng 55% thị phần, đang chịu sức ép lớn khi sản lượng bán lẻ có thời điểm tăng 150 - 200% so với những tháng trước đó. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Công ty: “Đơn vị đã chủ động điều tiết nguồn hàng, tổ chức bán hàng liên tục, kiên quyết từ chối các trường hợp mua gom đầu cơ”.

Riêng lực lượng Quản lý thị trường đã tăng cường kiểm tra, kiểm soát nhằm siết chặt kỷ cương trong hoạt động kinh doanh. Tiêu biểu như Đội Quản lý thị trường số 8 đã tổ chức kiểm tra, giám sát, yêu cầu 100% cơ sở kinh doanh ký cam kết chấp hành quy định pháp luật, công khai minh bạch hoạt động bán hàng; kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp “bán nhỏ giọt”, viện lý do hỏng thiết bị để găm hàng chờ tăng giá.

Ở góc độ doanh nghiệp, trước sức ép chi phí nhiên liệu tăng cao, nhiều đơn vị đã chủ động thích ứng để duy trì sản xuất. Các cơ sở chế biến gỗ, nông nghiệp từng bước cải tiến công nghệ, tiết kiệm năng lượng, tăng tỷ lệ tái sử dụng nhiên liệu và lựa chọn phương tiện vận chuyển tiết kiệm hơn.

Bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, sự đồng hành của người dân cũng là mắt xích quan trọng để giữ ổn định thị trường. Các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân tuyệt đối không tích trữ xăng dầu trong can nhựa, thùng phuy tại nhà do nguy cơ cháy nổ luôn tiềm ẩn, đe dọa an toàn của gia đình và cộng đồng.

Những biến động giá xăng dầu là phép thử đối với sức chống chịu của nền kinh tế. Từ sự chủ động của cơ quan quản lý, tinh thần trách nhiệm của doanh nghiệp đến ý thức tiêu dùng của người dân, tất cả đang góp phần giữ vững “huyết mạch” năng lượng để nền kinh tế địa phương tiếp tục vận hành ổn định và bền vững.

 

Theo Báo Tuyên Quang